BCA Times
  ÖNE ÇIKAN HABERLER
  • <strong>Altın Kalem Ödüllü Yazar Metin ŞAHİN ile Röportaj</strong>
    Altın Kalem Ödüllü Yazar Metin ŞAHİN ile Röportaj
  • Kahramanmaraş’ta 7.4 büyüklüğünde deprem meydana geldi
    Kahramanmaraş’ta 7.4 büyüklüğünde deprem meydana geldi
  • Yazar Prof. Dr. Dr. Naim Derebaşı ile Röportaj
    Yazar Prof. Dr. Dr. Naim Derebaşı ile Röportaj
  • Yazar Rıdvan Serin ile Röportaj
    Yazar Rıdvan Serin ile Röportaj
  • Yazar İhsan Kutlu ile Röportaj
    Yazar İhsan Kutlu ile Röportaj
  • Yazar Ümmühan Yaşar ile Röportaj
    Yazar Ümmühan Yaşar ile Röportaj
  • Altın Kalem Ödülleri Sahiplerini Buluyor
    Altın Kalem Ödülleri Sahiplerini Buluyor
  • Hayatınızı Değiştirecek 20 İnanılmaz Paulo Coelho Sözleri
    Hayatınızı Değiştirecek 20 İnanılmaz Paulo Coelho Sözleri
  • Abdülhamid Han’ın Altın Saati Açık Artırmada
    Abdülhamid Han’ın Altın Saati Açık Artırmada
  • Berlin Indie Film Awards’tan ”Leyla Hanım” Filmine Ödül
    Berlin Indie Film Awards’tan ”Leyla Hanım” Filmine Ödül




YAZARLAR

Onur AKBAŞ / Yazar
Onur AKBAŞ / Yazar
Eklenme Tarihi: 24 Aralık 2017, Pazar 03:13 - Son Güncelleme: 24 Aralık 2017 Pazar, 03:13
Font1 Font2 Font3 Font4



Edebiyatın Kötü Anneleri

            

         Hiç unutmam bir ara Charlotte Runcie The Telegraph’taki bir yazısında o yılın yaklaşan anneler günü etrafında İngiliz edebiyatının kötülükte öne çıkan on annesini yazdı. Bunlar arasında Türk edebiyatseverlerinin de yakından tanıdığı kahramanlar da var: “Muhteşem Gatsby” romanının bir kıza hamile kaldığını öğrendiğinde, onun aptal ve güzel olarak dünyaya gelmesini arzu eden Daisy Buchanan’ı, meşhur “Lolita” (Yazarı: Vladimir Nabokov) romanının Charlotte Haze’si… Kendisinin sevgi derecesinin kritiğe tabi tutulduğu ve adını kendinden alan roman kahramanı (Neredesin Bernadette) Bernadette ile Macbeth’in meşhur Lady Macbeth’i bunların en bilinenleri.

 

        Bu yazı hemen akla, Türk edebiyatında hususiyle de Türk romanında kötü anne örneklerini getirdi. Eskiden beri kültür ve edebiyatımızda şefkatin ve aile içi terbiyenin yegane timsali olarak görülen anne, yeni bir medeniyetin eşiği olarak kabul edilen Tanzimat döneminde de bu rolünü devam ettirmiştir. Hatta ister yerel isterse kültürel manada bütüb ütopyalarda annenin yeri bizim kültürümüzde hiçbir zaman değişmemiştir. Bu bağlamda günümüze en yakın bir örnek olarak Sezai Karakoç’un medeniyet tasavvurundaki annenin rolü hatırlatılabilir. Peki bizim edebiyatımızda kötü anne modeli yok mudur? Varsa bu model hangi yönleri ile irdelenmiştir? Tanzimat’ın ilk yıllarında hususi ile de birinci Tanzimat dönemi romanlarında anne her zaman edilgen bir konumdadır. Namık Kemal’in İntibah romanında tek rolü kötü kadın tipi karşısında oğluna sorgulamadan itaat edecek (zamanında kendisinin yaptığı gibi) bir cariye bulmakla onun durumuna çare arayan bir anne modeli görürüz karşımızda. Aynı anne tipi ikinci Tanzimat’ın önemli bir romanı olan Araba Sevda’sında oğlu Bihruz Bey’in baba parasını har vurup harman savurması karşısında, evlilik tercihleri karşısında edilgen olarak konumunu devam ettirmekle kendini gösterir.  Ancak bu anne tipleri için net bir “iyi” ya da “kötü” şekilde sınıflandırma yapmak mümkün değildir.

     

Bizde kötü anne tipi yine Tanzimat edebiyatı ve sonrasında etkisinin devam ettiği yıllarda ortaya konan eserlerde pedagojik kaygı merkeze alınarak işlenir. Yani “kötü örnek” olan “snob”  bir anne tipi ele alınır. Emine Semiye’nin Muallime isimli romanındaki anne, üvey anne elinde büyümüş, özenti batılı hayatı kocasının evinde görüp kayınvalide de ölünce ölçüsüz eğlence hayatında kızını da olumsuz manada etkilemiş bir anne anlatılır. Bu tip anneye bir diğer örnek Aşk-ı Memnu romanının Firdevs hanımıdır. Doymak bilmeyen “safahat” ve gösteriş hırsı sonunda “Melih Bey Takımını” bir başka aile ile birlikte felakete sürükleyen bir anne olarak görürüz Firdevs hanımı. Eğer hala konuyu pedagojik bir kaygıyla ele alacak romanlar olursa bu anneleri, çocuklar karşısında kitapla, dergi ile gazete ile değil de akıllı telefonlardan bakılan fallar, sosyal medyadan yapılan dedikodularla tasvir ve tahlil eden eserleri raflarda görmek mümkün olacaktır.

                            


» YAZARIN DİĞER YAZILARI


BU YAZIYLA İLGİLİ YORUM YAZIN